Torenhoge Staatschulden? Nooit van gehoord.

Enorme begrotingstekorten? 1,5 triljoen dollar per jaar in Amerika, so what?

Dollar en vooral de Euro in grote problemen? Zal wel overwaaien zeker?

Vele landen terug in recessie? Tja, kan gebeuren.

De beurzen moeten omhoog, Er zal een eindejaarsrally komen! Het moet!

Is het jullie niet opgevallen dat er de laatste dagen veel “rumours” waren, die kort nadien terug ontkend werden? Recent nog: Het IMF zal Europa redden met 600 miljard dollar. Beurzen schieten omhoog om later slechts gedeeltelijk terug te vallen na de ontkenning. Dit is alles heeft slechts 1 reden:

Eindejaar=bonustijd=hoe hoger de beurs=hoe hoger de bonus. Vandaar.

Het is niet zeker of het lukt. Maar het is het proberen waard voor al die beurs manipulanten. Zelfs al lukt het niet, al eens bedacht wat al die valse geruchten opleveren als je net voordien vol in call opties bent gegaan? Je wil het niet weten. Er zijn er die dit jaar nog geen dag verlies gemaakt hebben, zegt genoeg zeker?

Of je nu 1000€ te beleggen hebt of 1000000€, in se blijft het karakter van aandelen beleggen hetzelfde, we onderscheiden drie gevallen:

1. Cash aankoop van aandelen: normale risico van aandelen

Je moet er van uitgaan dat je de volledige inleg kan verliezen. Ieder aandeel heeft de “potentie” om tot nul terug te vallen. Wie aandelen Fortis, Bear Stears of GM in bezit had, weet er van mee te praten. Je kan op 2 manieren beleggen: een goede= zonder emotie en een slechte. Bij deze laatste laat je de verkoop of aankoop afhangen van je gevoel op het moment dat je handelt. Heel vaak laten beleggers dan hun verliezen oplopen en kunnen geen afscheid nemen van hun positie. Ze maken er dan een langetermijn (verlieslatende) positie van i.p.v. de wellicht bedoelde snelle winst.

Toch kan ook de emotieloze belegger zware verliezen lijden. Deze belegger koopt en verkoopt aan -op voorhand-bepaalde koersen door stops en limieten in te bouwen. Toch heeft ook hij hier niet alles in de hand. Wat als een aandeel geschorst wordt en later aan een fractie van de koers weer opent (Fortis)? Wat als er een gap is tussen de vorige sluitingskoers en de openingskoers die ver onder de stop ligt? Vooraf goed weten waar de risico’s liggen, geeft een beter inzicht in mogelijke verliezen.

2. Aankoop van aandelen op margin: verhoogd risico

Stel dat je aandelen koopt met 50% cash en de rest op margin. Hiermee creëer je een hefboomeffect waarbij het rendement verdubbelt ten opzichte van 100% cash. Dit lijkt alweer zeer verleidelijk. Je kan dus dubbel zoveel aandelen aanhouden voor dezelfde investering. De andere, niet onbelangrijke, kant van de medaille, is dat waar bij punt één, je enkel je volledige investering kunt verliezen, nu een meervoud kunt verliezen naargelang van het percentage margin je gebruikt. Met dit verhoogd risico geen rekening houden, is daarom ook een zware fout.

3. Het shorten van aandelen: ongelimiteerd risico

Hierbij beleg je omgekeerd: Je verkoopt eerst aandelen die je niet hebt en koopt ze nadien terug. Deze methode is ideaal bij een dalende beurs: je koopt ze dan namelijk goedkoper terug dan je ze verkocht hebt, waardoor een winst ontstaat, je blijft namelijk aan de wet: verkoop hoog en koop laag voldoen.

Aandelen verkopen die je niet hebt, is iets bizar. Eigenlijk leen je eerst die aandelen bij je broker. Deze broker gaat ze halen bij een andere klant die deze aandelen bezit.  Dit is pervers, want de nietsvermoedende belegger wordt hierdoor gerold. Terwijl de belegger aandelen koopt in de hoop dat ze stijgen, worden ze door de broker/shorter gebruikt om de prijs naar beneden te krijgen doordat ze verkocht worden. Wie tegen dit soort praktijken is, kan zoals ik, laten weten dat je niet toelaat dat je aandelen gebruikt worden voor het shorten.

Voor het shorten van aandelen heb je een margin account nodig. Hierdoor moet er al een belletje rinkelen. Wie aandelen verkoopt, ontvangt cash op zijn rekening. Doordat aandelen onbeperkt kunnen stijgen, is ook het mogelijk verlies onbeperkt, je moet ze immers op een bepaald moment terugkopen. Hierbij kan ook de belegger die met stops en limieten werkt weeral verrast worden door gaps (zie 1). Daarom zal de broker  margin eisen die boven het ontvangen verkoopbedrag zal stijgen om dit risico in te dekken.

Conclusie: Aandelen behoren tot een hoog risicoprofiel. Gekochte aandelen met cash hebben een gelimiteerd verlies (uw volledige inleg), gekochte aandelen on margin hebben een gelimiteerd verhoog verlies (uw volledig inleg maal de margin) en geshorte aandelen kennen een zeer hoog risicoprofiel met ongelimiteerde verliezen. Eénmaal zich volledig bewust van de risico’s, kan men zich concentreren op de winsten die er zeker te behalen zijn.

Gouden regel nr.1

“Niet uw beleggingen maar uw professionele carrière zorgt voor uw welvaart.”

Het gros van de mensen verdient zijn inkomen met zijn beroep of zaak. Slechts weinigen maken een groot fortuin met beleggingen.  Niettegenstaande uw beleggingen uw toekomst zekerder kunnen maken of uw pensioen meer voorspoed bezorgen, zullen ze u maar zelden steenrijk maken. Daarom moet u zich er voor hoeden geen te grote risico’s te nemen om uw kapitaal te vermenigvuldigen.  Slechts weinigen zullen daarin slagen. Gebruik uw beleggingen vooral om uw kapitaal te beschermen tegen rampspoed.

Gouden regel nr.2

“Ga er niet automatisch vanuit dan je ten allentijde uw rijkdom kan vervangen”

Er is niets die u garandeert wanneer, u uw rijkdom bent verloren, deze zonder problemen terug kunt verwerven. Alles is aan verandering onderhevig: Markten veranderen, technologie verandert, wetten veranderen., m.a.w. de omstandigheden vandaag zullen aanzienlijk verschillen, dan waarin u uw rijkdom hebt opgebouwd. Naarmate de tijd verstrijkt, zal het moeilijker en moeilijker worden. Koester uw rijkdom als zodanig, alsof u het nooit nog eens opnieuw zou moeten verdienen en schuw dus het risico om uw rijkdom te verliezen.

Gouden regel nr.3

“Herken het verschil tussen investeren en speculeren”

Indien u investeert, dan aanvaardt u de normale rendementen die de markt u geeft. Indien u speculeert, verwacht u veel hogere rendementen dan de normale. Hierbij probeert u slimmer te zijn dan anderen door een slimme timing, een  goede voorspelling of een perfecte selectie van aandelen. Hier is niets op tegen, zolang u het doet met het spreekwoordelijke “geld dat u niet nodig hebt“. U doet het echter niet met geld dat u dierbaar is voor uw normale uitgaven of uw toekomstig pensioen.

Gouden regel nr.4

“Niemand kan de toekomst voorspellen.”

De gebeurtenissen die plaats vinden in de investeringsmarkten zijn het gevolg van beslissingen van miljoenen verschillende mensen. Financiële adviseurs hebben, in tegenstelling tot wat ze zelf beweren, niet meer vermogen om de toekomstige acties van de mens te voorspellen dan waarzeggers en helderzienden (al dan niet malafide). Zo zullen de gebeurtenissen zich nooit ontvouwen als waar we zo zeker van waren.

Gouden regel nr.5

“Niemand kan u met een juiste en winstgevende timing consistent in en uit investeringen leiden.”

U kent ze wel die beursgoeroes en adviseurs met een perfect track record. Op het ogenblik echter dat u zijn advies begint op te volgen, verliest hij zijn magische touch. Toch hebben deze mensen hun waarde:  Ze laten u de zaken beter begrijpen, vestigen uw aandacht op risico’s die u anders over het hoofd zou hebben gezien en houden u op de hoogte van innovaties. Maar niemand kan u de garantie bieden dat u altijd het juiste zult doen op ieder moment. Integendeel, deze pogingen kunnen zelfs fataal zijn voor uw persoonlijke portefeuille.

Gouden regel nr.6

“Geen enkel trading systeem zal even goed werken in de toekomst als het in het verleden heeft gewerkt.”

U zal veel trading systemen of indicatoren tegenkomen die altijd perfect lijken te voorspellen waarin uw geld zou moeten zitten, helaas blijkt dit nooit te werken op het moment dat uw geld daar daadwerkelijk zit.

Gouden regel nr.7

“Werk met cash geld en gebruik geen hefbomen.”

Wanneer er iemand totaal broke gaat, is het bijna altijd omdat hij/zij met geleend geld werkt. In veel gevallen was de persoon reeds behoorlijk rijk, maar wilde hij/zij zijn/haar fortuin verder uitbouwen met geleend geld.

Gebruik makend van margin accounts of van hypotheken (uitgezonderd voor het huis zelf),  loop je het risico om meer geld te verliezen dan uw oorspronkelijke investering.

Indien u daarentegen enkel handelt met investeringen op een cash basis, is het virtueel onmogelijk om alles te verliezen, ongeacht wat er zou kunnen gebeuren in de wereld, en alleszins onmogelijk indien u al de hier vermelde gouden regels opvolgt.

Gouden regel nr.8

“Neem uw beslissingen zelf, laat niemand ze in uw plaats nemen.”

Veel mensen hebben hun fortuin verloren omdat ze iemand (financiële adviseur of  raadgever) de toestemming hebben gegeven om te beslissen in hun plaats of ze te laten handelen met hun geld. Deze adviseur kan oneerlijk zijn, onbekwaam of gewoon te veel risico’s nemen. Bovenal kan je van geen enkele adviseur verwachten dat hij uw geld met hetzelfde respect zal behandelen zoals u het zelf behandelt.

Je behoeft helemaal geen financieel manager. Investeren is enkel gecompliceerd en moeilijk indien je probeert de markt te verslaan. Het is mogelijk om uw vermogen te beschermen met een minimum aan investering en kennis. In principe kan je op 1 dag een geschikte portfolio opzetten, en dan er slechts 1 dag per jaar naar kijken.

In ieder geval, geef nooit iemand een getekende toestemming over het geld dat u zeer dierbaar is, hoogstens doe je dit met geld dat je kan veroorloven te verliezen.

Gouden regel nr.9

“Doe nooit iets wat je niet begrijpt.”

Onderneem geen investering, speculatie of investeringsprogramma, dat je niet begrijpt. Indien u het toch doet, kun je later risico’s tegenkomen waar u zich niet van bewust was. Laat je nooit overtuigen tot een investering alleen omdat je schoonbroer, beste vriend of  adviseur er laaiend enthousiast over is. Het is niet hun geld dat je riskeert. Begrijp je het niet, doe het dan niet.

Met hun behavioral finance gingen ze loodrecht in tegen alle bestaande klassiekers als de portefeuilletheorie, de efficiënte markten en de modellen van Black en Scholes. Hun ideeën steunen op het ene feit dat mensen niet altijd de juiste beslissingen nemen. Vooral de factor onzekerheid waar alle knappe economische koppen voor hen de tanden op stuk beten, werd door beiden beter begrepen. Ze bestudeerden voornamelijk de menselijke drijfveren en specifiek hoe deze met risico omgingen.

Zo ontdekten zij door empirisch onderzoek, belangrijke gedragingen bij mensen, waardoor deze niet altijd voor het meest interessante kiezen (wiskundig). Het “zekerheidseffect” speelt een belangrijke rol.

Mensen kiezen altijd voor een zekere kleine winst, dan voor een onzekere grote winst. Zo kiest men voor een winst van 1000€ als die 100% zeker is en niet voor een winst van 1500€ als die maar 80% zeker is (alhoewel wiskundig dit 1200€ is en dus meer dan 1000€). Bij verlies gaat men juist het tegenovergestelde doen: hier kiest men voor de kans van 80% verlies van 1500€ ipv de 100% zekere 1000€ verlies. Bij winst vertrouwt men dus die 20% kansverschil niet (de buit is toch binnen, dus geen risico nemen), terwijl bij verlies men zich vastklampt aan die 20% kansverschil ( je weet maar nooit dat we daardoor geen verlies maken, men neemt dan teveel risico). Beide zijn logisch verkeerd en verklaren meteen waarom beleggers te vroeg winst nemen en hun verliezen te hoog laten oplopen.

Bernouilli had dit ook al in 1738 ontdekt: eenzelfde bedrag verliezen doet emotioneel meer pijn dan de vreugde die men heeft het te winnen. Stel dat je ganse vermogen 100000€ is, zal het verlies van dit vermogen veel pijnlijker aanvoelen dan het geluk die men voelt 200000€ te bezitten. Bernouille was dan ook een verre voorloper van de “behavioral finance”. Daarom houden beleggers verlieslatende posities veel te lang bij omdat ze niet tegen het verlies kunnen.

Kahneman heeft op dezelfde manier 14 stellingen gemaakt van irrationeel gedrag. Zo luidt een tweede stelling:

“Als de winstkansen zeer klein zijn, gaat de grote meerderheid voor de grootste winst.” Deze stelling hoeft nauwelijks uitgelegd: Het succes van loterijen, casino’s en zelfs verzekeringscontracten bewijzen het elke dag. Laat mensen kiezen tussen 2% kans op het winnen van een gouden sieraad of 6% kans op het winnen van een identiek zilveren sieraad, zal de overgrote meerderheid kiezen voor het gouden sieraad, alhoewel ze driemaal meer kans hebben om het zilveren sieraad te winnen.

Een ander voorbeeld is dat mensen nutteloze verzekeringen afsluiten voor bvb. een wasmachine. De kans dat zo’n machine de eerste jaren stuk gaat, is veel kleiner dan wat mensen inschatten als kans. Hierdoor betalen ze veel te veel voor de verzekering, waarvan verzekeraars profiteren.

Beide psychologen kwamen tot de volgende 3 conclusies:

1. Mensen begrijpen meestal niet tenvolle waarmee ze bezig zijn.

2. Hoe meer emotie er in het spel is, hoe minder rationeel er gehandeld wordt.

3. Mensen denken niet lang en diep genoeg na en vertrouwen op snelle, oppervlakkige beslissingen. Een voorbeeld van dit laatste is het ijsje met slagroom. Beide tesamen kosten 2,2€. Het ijsje kost 2€ meer dan de slagroom. Hoeveel kost de slagroom?